Papier Hier!
2 juni t/m 15 juli 2007
Een zitbankje van karton, kroonluchters van papier, beelden van papier, sculpturen van eierendozen en complexe architectonische constructies van papier. "Papier Hier!" is de pakkende titel van de bijzondere tentoonstelling in Kunsthuis de Secretarie. Het betreft werk van twaalf prominente kunstenaars uit het hele land, op een na allemaal vrouwen, die op heel verschillende manieren werken, maar een overeenkomst hebben: hun passie voor papier. Zeven van hen exposeerden eerder op de internationale Papier BiÔnnales in Apeldoorn en Rijswijk. De tentoonstelling in de Secretarie wordt zondag 3 juni geopend door Petran Kockelkoren, hoogleraar Kunst en Techniek aan de universiteit Twente.
Papier is als wegwerp artikel zo verweven in ons dagelijks bestaan dat we er niet onmiddellijk het label
"kunst" aan hangen. In de expositie Papier Hier! is te zien hoe "gouden" en geroutineerde kunstenaarshanden
papier vormen tot kunstzinnige objecten en constructies.
In de stijlvolle ambiance van de burgermeesters kamer van het gebouw de Secretarie aan de Hoofdstraat in
Meppel krijgt het publiek bij binnenkomst al direct te maken met de ongedachte toepassingen van papier.
Een kartonnen bankje van het duo Matty Vroegop en Ed Schoonveld uit Groningen nodigt de bezoeker uit tot
praktisch gebruik, er zijn delen van de ruimten met memo-velletjes behangen en prachtig majestueuze
kroonluchters geven letterlijk zicht in de constructieve mogelijkheden van papier. Al kijkend naar een
(gratis) geleverde poster kan het publiek thuis de expositie nog eens overdenken.
"Het is gelukt om twaalf drukbezette kunstenaars uit het hele land in een periode in Meppel bij elkaar te krijgen." Projectleidster van de expositie en lid van de tentoonstellingscommissie van kunsthuis de Secretarie, Marthe Koning oogt als een tevreden mens. Volgens Marthe heeft kunsthuis Secretarie de ambitie om veel variatie te brengen in de programmering. En deze expositie is daar een goed voorbeeld van, vindt de commissie. "De kunstenaars waren heel enthousiast na een overleg in het gebouw en ze kwamen zelf ook met allerlei ideeen, zoals het maken van werk op locatie, een demonstratie papierteksten maken, je zou het schrijven met papierpulp kunnen noemen, en een workshop voor het onderwijs over het maken van kunstwerkjes van boomerang kaarten. Verder zullen medewerkers van de Secretarie rondleidingen verzorgen, een groep van vijftig personen heeft zich al aangemeld voor juni, en wil het Drukkerij Museum in Meppel demonstraties papier scheppen, in hun museum, eventueel koppelen aan bezoekersgroepen bij ons."
In de verrassende expositie Papier Hier! worden niet alleen de kunstzinnige, constructieve, mogelijkheden
belicht ook de vergankelijkheid en kwetsbaarheid van papier wordt tot uitdrukking gebracht.
Zo verpakt de uit Ansen afkomstige kunstenares Xandrien Thiel haar boodschap over leven en dood in de indrukwekkende
installatie "Seven Ways to cross the river Styx". Zij verkent hiermee de vele manieren waarop de grens tussen leven
en dood wordt overgestoken: angstig, aarzelend, sereen, gewelddadig, vol Gods vertrouwen. Xandrien werkt doorgaans
met allerlei materialen, maar de grote mogelijkheden van papier doen haar telkens weer uitkomen bij papier, geeft
ze aan.
Bij Ingrid Siliakus (Amsterdam) is de passie voor papier ontstaan bij het ontdekken van de in oorsprong Japanse
kunstvorm papierarchitectuur. Ingrid: "Het werken met papier dwingt mij tot nederigheid omdat dit medium een
eigen karakter heeft die om samenwerking vraagt." Complexe papieren constructies worden door haar tot op de
honderdste millimeter nauwkeurig berekend.
Heeft volgens Ingrid de kunstenaar bij papierarchitectuur het talent van een architect nodig om een
tweedimensionaal patroon te ontwerpen dat, met de precisie van een chirurg, een driedimensionaal wonder van papier
wordt, de uit Amersfoort komende Ayuk Kuperus heeft in haar kunst voldoende aan een stanleymes.
Uit de losse hand snijdt zij daarmee het papier in. Omdat elke papiersoort zijn eigen spanning heeft, brengt
elke mes snede ook een unieke beweging voort. "En daar gaat het om in mijn werk: de beweging van het papier en
het spel van licht en schaduw dat daar een gevolg van is." Ayuk Kuperus maakt haar werk op locatie, voor een van
de ramen in Kunsthuis Secretarie.
Ook Karin Gerfen uit Kampen werkt steeds vaker op locatie. Ze maakt ruimtelijk werk, fragiel en monumentaal
tegelijk. Varierend van mensen in verschillende houdingen tot organische objecten. Ze bouwt haar werk op met
diverse materialen waarbij de keuze papier een invulling is van een huid. De materiaalkeuzes ondersteunen de
inhoudelijke keuze in de vorm van thema's als vliegen en intimiteit. Het op locatie en ruimtegericht werken
bepaalt het maakproces en de maatvoering van het kunstwerk.
Heel anders is het werk van Miriam Londo?o uit Den Haag. Zij schept teksten door middel van papierpulp. Als
het papier opgedroogd is, doet het werk denken aan sierlijke kantwerken van letters waar het licht doorheen
speelt. Het werk krijgt daardoor iets dubbelzinnigs: in plaats van een drager van de tekst, wordt het
papier zelf tekst.
Bij Margit Rijnaard (Dordrecht) vormt de aantasting van het papier het beeld. Bij de gelaagde rasters en bij
de gesneden ruimtes worden de lijnen gevormd door de restvormen. Bij de geperforeerde werken vormen de gaten
samen met grafiet/menie het beeld.
Geen gaten of perforatie, maar juist een sterke, beweegbare en uitdagende constructie van papier is "het ding"
van Martine Horstman uit Markelo. Haar objecten zijn gemaakt van Boomerangkaarten, verkrijgbaar in cafe's,
bioscopen en scholen. Ze hebben volgens haar de juiste papierdikte voor een sterke constructie, zijn divers
van kleur en contrastrijk. Haar objecten kunnen gezien worden als autonoom beeld en als sieraad.
In het werk van de in Eindhoven wonende Marja Vink komen steeds twee thema's terug, namelijk het zoeken en creeren
van een eigen plek en verlangens. Ze heeft onder andere schaalvormen met zelf geschept papier gemaakt. "Al werkend
ben ik ook (zelf)portretten gaan maken op stof en papier, daarbij vooral experimenterend met de naaimachine. Lagen
papier op elkaar en combinaties van papier en stof. Delen wegscheuren, waardoor er interessante rafelranden en
onverwachte kleurcombinaties ontstaan." In de portretten verbeeldt zij kwetsbaarheid, kracht, verlangens,
weemoed en aardsheid.Aardsheid is ook voor Ellen Wichman uit Geesteren een inspiratiebron. De natuur staat dicht bij haar. Ze maakt foto's, tekeningen en sculpturen en experimenteert totdat zij het juiste middel heeft gevonden en er ondoordacht een beeld ontstaat. De in kunsthuis Secretarie getoonde sculpturen zijn opgebouwd uit eierendozen. De sculpturen hebben iets prehistorisch waarbij, zegt Ellen, woorden passen als beweging en groei.
Marijke Abels (Heerde) exposeert in gaas vormgegeven beelden, overtrokken met een "huid" van papier. Het betreft veelal beelden van honden, omdat zij gefascineerd is door de manier waarop wij met onze huisdieren omgaan, namelijk een heel andere dan die waarop we met productie - en proefdieren omgaan. De teksten en afbeeldingen op het papier dragen bij aan de identiteit van het beeld.
Marthe Koning: "Het is, zeker voor het Noorden, een unieke tentoonstelling en we verwachten veel publiek, ook van buiten Meppel."